Sau một vụ mang trái, cây ăn trái thường tiêu hao một lượng lớn dinh dưỡng để nuôi trái, đồng thời bộ rễ và tán cây cũng chịu nhiều áp lực trong suốt quá trình sinh trưởng. Vì vậy, giai đoạn ngay sau thu hoạch là thời điểm quan trọng để phục hồi sức cây, tái tạo bộ rễ, phát triển cơi đọt mới và chuẩn bị nền tảng cho vụ tiếp theo.

Nếu chăm sóc không đúng thời điểm, cây có thể chậm phục hồi, ra đọt yếu, lá nhỏ, bộ rễ suy giảm và dễ phát sinh sâu bệnh. Ngược lại, nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh vườn, cắt tỉa, chăm sóc đất – rễ, bổ sung dinh dưỡng và quản lý sâu bệnh, cây sẽ có điều kiện phục hồi tốt hơn.

Vậy sau thu hoạch cần làm gì để vườn nhanh hồi phục và đạt hiệu quả tốt?

1. Đánh giá tình trạng vườn trước khi phục hồi

Không nên vội vàng bón thật nhiều phân ngay sau khi thu hoạch. Trước tiên cần kiểm tra tổng thể tình trạng của vườn.

Một số vấn đề cần đánh giá gồm:

• Sức sinh trưởng của cây sau vụ thu hoạch.
• Màu sắc, kích thước và độ dày của lá.
• Mức độ phát triển của cành, chồi mới.
• Tình trạng bộ rễ, đặc biệt là rễ tơ.
• Đất có bị chai cứng, úng nước hoặc quá khô hay không.
• Vườn có xuất hiện nấm bệnh, tuyến trùng, rệp sáp hoặc các đối tượng gây hại khác hay không.
• Những cây bị suy kiệt, vàng lá, rụng lá hoặc tổn thương nặng cần được đánh dấu để có chế độ chăm sóc riêng.

Việc đánh giá trước giúp xác định nguyên nhân khiến cây suy yếu và lựa chọn biện pháp phục hồi phù hợp, thay vì áp dụng một công thức chăm sóc giống nhau cho toàn bộ vườn.

Đặc biệt, với những vườn vừa trải qua hạn, ngập úng, mưa kéo dài hoặc các điều kiện bất lợi khác, việc phục hồi cần ưu tiên khôi phục bộ rễ và trạng thái sinh trưởng của cây trước khi thúc đẩy cây ra đọt mạnh.

2. Vệ sinh vườn sau thu hoạch

Sau khi hoàn tất thu hoạch, cần tiến hành vệ sinh vườn càng sớm càng tốt.

Thu gom:

• Cành, lá bị sâu bệnh.
• Trái còn sót lại trên cây hoặc rụng dưới đất.
• Trái bị thối, hư hỏng.
• Cỏ dại và tàn dư thực vật có khả năng trở thành nơi cư trú của sâu bệnh.

Những bộ phận cây bị bệnh nặng không nên để lại trong vườn vì có thể trở thành nguồn lây nhiễm cho các đợt sinh trưởng tiếp theo.

Vệ sinh vườn cũng giúp tán cây thông thoáng, giảm độ ẩm bên trong tán và tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, chăm sóc cây.

3. Cắt tỉa và tạo lại bộ tán

Sau một vụ mang trái, cây thường xuất hiện nhiều cành già, cành yếu, cành sâu bệnh hoặc những cành mọc chen chúc bên trong tán.

Cần ưu tiên loại bỏ:

• Cành khô, cành chết.
• Cành bị sâu bệnh.
• Cành yếu, cành nhỏ không có khả năng phát triển tốt.
• Cành mọc vào bên trong tán.
• Cành mọc đan xen, giao nhau.
• Cành vượt và những cành làm tán quá rậm.
• Cành nằm quá thấp hoặc không phù hợp với cấu trúc tán của từng loại cây.

Mục tiêu của việc cắt tỉa không phải là cắt càng nhiều càng tốt, mà là xây dựng bộ tán cân đối, thông thoáng và giữ lại những cành khỏe có khả năng mang trái cho vụ sau.

Sau khi cắt những cành lớn hoặc cành có vết thương, cần chú ý bảo vệ vết cắt nhằm hạn chế nguy cơ nấm bệnh xâm nhập.

4. Phục hồi bộ rễ – bước quan trọng thường bị bỏ qua

Một trong những sai lầm phổ biến sau thu hoạch là chỉ tập trung vào việc "thúc cây ra đọt" mà bỏ qua bộ rễ.

Trong khi đó, rễ là cơ quan đảm nhiệm việc hấp thu nước và dinh dưỡng. Nếu bộ rễ yếu, việc bón thêm nhiều phân chưa chắc giúp cây phục hồi nhanh.

Do đó, sau thu hoạch cần kiểm tra đất và vùng rễ:

• Đất có bị nén chặt hay không.
• Có bị úng nước hay không.
• Có mùi hôi, dấu hiệu thối rễ hay không.
• Có xuất hiện tuyến trùng hoặc nấm bệnh trong vùng rễ hay không.
• Rễ tơ có phát triển mới hay không.

Nếu đất bị đóng váng hoặc bí chặt, có thể xới nhẹ lớp đất mặt quanh vùng tán để tăng độ thông thoáng, nhưng cần tránh làm tổn thương hệ thống rễ.

5. Bổ sung hữu cơ để cải thiện đất

Sau một vụ thu hoạch, đất cũng cần được phục hồi. Có thể sử dụng phân hữu cơ, phân hữu cơ vi sinh, các chế phẩm sinh học phù hợp... Phân hữu cơ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn góp phần cải thiện cấu trúc đất, tăng khả năng giữ ẩm và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hệ vi sinh vật có ích.

6. Bón phân phục hồi: đúng thời điểm, đúng nhu cầu

Sau thu hoạch, cây cần được cung cấp lại lượng dinh dưỡng đã tiêu hao trong quá trình nuôi trái.

Tuy nhiên, không nên hiểu phục hồi cây là bón thật nhiều phân. Tùy tình trạng cây và từng loại cây trồng, có thể xây dựng chương trình dinh dưỡng theo các giai đoạn:

Giai đoạn 1: Phục hồi

Ưu tiên giúp cây ổn định, phục hồi bộ rễ và lấy lại sức sau thu hoạch.

Có thể kết hợp nguồn hữu cơ, dinh dưỡng khoáng cân đối và các sản phẩm hỗ trợ bộ rễ theo nhu cầu thực tế của vườn.

Giai đoạn 2: Phát triển cơi đọt

Khi cây đã hồi phục, tiếp tục cung cấp dinh dưỡng phù hợp để cây phát triển cơi đọt mới.

Cần theo dõi màu lá, kích thước lá, tốc độ phát triển của chồi và sức khỏe tổng thể của cây để điều chỉnh lượng phân.

Giai đoạn 3: Hoàn thiện bộ lá

Mục tiêu là tạo được bộ lá khỏe, trưởng thành và có khả năng quang hợp tốt, làm nền tảng cho quá trình tích lũy dinh dưỡng và chuẩn bị cho giai đoạn sinh sản tiếp theo.

Việc cung cấp dinh dưỡng nên cân đối giữa đa lượng, trung lượng và vi lượng thay vì phụ thuộc quá nhiều vào một nguyên tố riêng lẻ.

7. Chủ động phòng ngừa sâu bệnh sau thu hoạch

Sau thu hoạch, cây thường bước vào giai đoạn phát triển đọt mới. Đây cũng là thời điểm nhiều đối tượng gây hại có thể xuất hiện và tấn công cây.

Nhà vườn cần thường xuyên kiểm tra: sâu ăn lá, nhện, rệp vảy, nấm bệnh trên lá thân cành, các loại sâu chích hút, các nấm bệnh về rễ... Không nên chờ đến khi sâu bệnh phát triển mạnh mới xử lý.

Đối với các bệnh phát sinh trên cành, lá hoặc thân, việc cắt bỏ bộ phận bệnh và tiêu hủy nguồn bệnh có thể giúp giảm áp lực dịch hại trong vườn.

Kết luận

Phục hồi vườn sau thu hoạch không phải là một lần bón phân hay một lần phun thuốc, mà là cả một quá trình chăm sóc liên tục.

Một vườn cây muốn bước vào vụ mới khỏe mạnh cần được phục hồi đồng thời ở nhiều khía cạnh: bộ rễ, đất, tán cây, dinh dưỡng, nước và sức khỏe tổng thể của cây.

Đặc biệt, cần xác định đúng tình trạng của vườn trước khi đưa ra giải pháp. Cây đang suy rễ cần ưu tiên phục hồi rễ; cây bị úng cần xử lý thoát nước; cây bị sâu bệnh cần quản lý đúng đối tượng; còn cây có sức sinh trưởng tốt mới có thể tiếp tục xây dựng cơi đọt và chuẩn bị cho giai đoạn ra hoa, mang trái tiếp theo.

Chăm sóc đúng ngay sau thu hoạch chính là bước đầu tiên để tạo nền tảng cho một vụ mùa khỏe, ổn định và hiệu quả hơn.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689