RẦY ĐÁNH GÂY CHÁY LÁ SẦU RIÊNG 

Rầy gây cháy lá sầu riêng như thế nào?

Rầy thuộc nhóm côn trùng chích hút, thường tập trung ở những vị trí cây đang sinh trưởng mạnh như đọt non, lá non và mặt dưới lá. Chúng sử dụng bộ phận miệng để chích vào mô cây và hút dịch dinh dưỡng.

Khi mật số rầy còn thấp, cây có thể chưa biểu hiện rõ ràng. Tuy nhiên, nếu rầy xuất hiện với mật số cao và gây hại liên tục, những vị trí bị chích hút sẽ dần bị tổn thương. Lá có thể mất màu xanh tự nhiên, xuất hiện những vùng vàng nhạt rồi chuyển sang vàng nâu.

Ở những lá bị hại nặng, phần mô bị tổn thương có thể khô dần, đặc biệt ở mép lá và đầu lá, tạo thành biểu hiện giống như cháy lá. Nếu tình trạng kéo dài, diện tích lá khỏe bị giảm xuống, khả năng quang hợp của cây cũng bị ảnh hưởng.

Một số nhóm côn trùng chích hút còn có thể tiết ra dịch mật trong quá trình gây hại. Dịch này bám trên bề mặt lá, tạo điều kiện cho nấm muội đen phát triển. Khi lá bị phủ bởi lớp muội đen, khả năng tiếp nhận ánh sáng và quang hợp cũng bị ảnh hưởng thêm.

Vì vậy, khi phát hiện lá sầu riêng có biểu hiện cháy bất thường, nhà vườn không nên chỉ tập trung quan sát phần lá bị cháy mà cần lật mặt dưới lá, kiểm tra đọt non và bên trong tán để tìm dấu hiệu của rầy.

Dấu hiệu nhận biết rầy đang gây hại trên cây sầu riêng

Rầy thường có kích thước nhỏ và hoạt động ở những vị trí khuất nên việc nhận biết bằng mắt thường đôi khi không dễ dàng. Đặc biệt, nếu tán cây quá rậm, phần lá bên trong rất khó được quan sát thường xuyên.

Khi kiểm tra, nhà vườn nên chú ý những đợt đọt non và lá bánh tẻ. Đây là những vị trí cần theo dõi kỹ vì mô lá còn mềm và đang phát triển.

Có thể nhẹ nhàng rung cành hoặc đọt để quan sát xem có côn trùng nhỏ nhảy hoặc bay ra hay không. Sau đó lật mặt dưới lá kiểm tra trực tiếp. Nếu phát hiện rầy tập trung cùng với những lá có biểu hiện vàng, khô hoặc cháy mép thì cần đặc biệt lưu ý.

Ngoài ra, trên cây có thể xuất hiện dịch dính trên bề mặt lá, kiến tập trung nhiều trên đọt hoặc lớp muội đen trên lá. Những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng khẳng định chắc chắn cây đang bị rầy, nhưng là cơ sở để nhà vườn kiểm tra kỹ hơn nhóm côn trùng chích hút.

Đặc biệt, nếu nhiều lá trong cùng một đợt đọt có biểu hiện bất thường gần giống nhau và trên cây đồng thời xuất hiện côn trùng chích hút, khả năng rầy đang gây hại cần được xem xét.

Vì sao rầy thường tấn công mạnh khi sầu riêng ra đọt?

Giai đoạn sầu riêng ra đọt là thời điểm nhà vườn cần quan tâm nhiều hơn đến các đối tượng côn trùng gây hại.

Khi cây bắt đầu phát triển cơi đọt mới, các mô non còn mềm, lượng dịch dinh dưỡng lưu chuyển mạnh và lá chưa hoàn toàn trưởng thành. Đây là điều kiện thuận lợi để nhóm côn trùng chích hút tiếp cận và gây hại.

Nếu rầy xuất hiện ngay từ khi đọt mới nhú mà không được phát hiện, chúng có thể tiếp tục phát triển cùng với cơi đọt. Đến khi lá mở hoàn toàn, nhà vườn mới nhìn thấy những biểu hiện như lá kém xanh, biến dạng hoặc cháy mép thì mức độ gây hại có thể đã kéo dài trước đó.

Ngoài ra, những vườn thúc đọt quá mạnh, dinh dưỡng mất cân đối hoặc liên tục tạo nhiều đợt đọt non cũng cần tăng cường theo dõi rầy. Không nên chỉ quan tâm đến việc làm cho cây ra đọt nhanh mà bỏ qua việc bảo vệ đọt trong suốt quá trình phát triển.

Một cơi đọt khỏe không chỉ cần phát triển nhanh mà còn phải hình thành được bộ lá hoàn chỉnh, xanh khỏe và duy trì ổn định trên cây.

Tán cây rậm cũng tạo điều kiện cho rầy phát triển

Một trong những vấn đề thường gặp ở các vườn sầu riêng lâu năm là bộ tán quá dày, nhiều cành nằm bên trong, cành giao nhau và thiếu khoảng trống.

Tán quá rậm không chỉ khiến nhà vườn khó kiểm tra sâu bệnh mà còn làm cho ánh sáng và không khí lưu thông bên trong kém. Những vị trí khuất trong tán trở thành nơi nhiều loại côn trùng có thể trú ẩn.

Khi phun thuốc, phần bên ngoài tán thường dễ được phủ thuốc hơn, trong khi mặt dưới lá và những cành nằm sâu bên trong tán có thể không được tiếp xúc đầy đủ. Nếu rầy tập trung ở những vị trí này, hiệu quả kiểm soát sẽ không đạt như mong muốn.

Do đó, việc xây dựng một bộ tán thông thoáng, hợp lý sẽ hỗ trợ rất nhiều cho công tác quản lý sâu bệnh. Nhà vườn nên loại bỏ những cành yếu, cành tăm, cành mọc chen chúc hoặc những cành không cần thiết tùy theo tình trạng thực tế của cây.

Rầy gây hại kéo dài ảnh hưởng đến bộ lá như thế nào?

Lá là bộ phận trực tiếp thực hiện quá trình quang hợp và cung cấp nguồn chất hữu cơ cho cây. Khi một lượng lớn lá bị tổn thương, khả năng quang hợp của toàn cây cũng bị ảnh hưởng.

Nếu rầy liên tục chích hút trên những đợt lá mới, cây phải tiêu tốn thêm dinh dưỡng để phục hồi và phát triển lại bộ lá. Trong khi đó, những lá bị tổn thương nặng có thể không còn duy trì được hiệu suất quang hợp như ban đầu.

Với những cây đang trong giai đoạn phục hồi sau thu hoạch, việc mất sức do sâu bệnh có thể khiến thời gian phục hồi kéo dài hơn. Đối với cây chuẩn bị bước vào giai đoạn tạo mầm, ra hoa hoặc nuôi trái, bộ lá khỏe lại càng quan trọng vì đây là nguồn cung cấp năng lượng lớn cho các giai đoạn tiếp theo.

Lá sầu riêng bị cháy có phải lúc nào cũng do rầy?

Đây là vấn đề nhà vườn cần đặc biệt lưu ý. Không phải cứ lá sầu riêng bị cháy là chắc chắn do rầy.

Cháy lá có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu do nấm bệnh, trên lá thường xuất hiện các vết bệnh có hình dạng và đặc điểm khác nhau tùy từng loại nấm. Nếu do phân hoặc thuốc, hiện tượng cháy có thể xuất hiện sau khi cây tiếp xúc với nồng độ không phù hợp, đặc biệt trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nước, đất bị úng kéo dài hoặc bộ rễ hoạt động kém cũng có thể khiến lá vàng và khô mép. Một số nhóm côn trùng khác như nhện cũng có thể làm lá mất màu và suy yếu.

Vì vậy, trước khi xử lý, nhà vườn cần kiểm tra tổng thể cây và xác định nguyên nhân chính. Không nên chỉ nhìn vào phần lá cháy rồi phun thuốc rầy ngay lập tức.

Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp tránh xử lý sai đối tượng, tiết kiệm chi phí và hạn chế việc sử dụng thuốc không cần thiết.

Khi phát hiện rầy, cần xử lý như thế nào?

Khi xác định rầy đang là nguyên nhân chính gây hại, nhà vườn nên xử lý sớm, đặc biệt khi mật số rầy đang tăng trên các đợt đọt non.

Trước tiên cần kiểm tra lại độ thông thoáng của tán. Nếu cây quá rậm, nên có kế hoạch cắt tỉa những cành không cần thiết để tạo khoảng trống bên trong tán, giúp cây thông thoáng hơn và thuận tiện cho việc kiểm tra cũng như phun thuốc.

Khi cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nên lựa chọn sản phẩm có hoạt chất được đăng ký đúng đối tượng gây hại trên sầu riêng, sử dụng đúng liều lượng và hướng dẫn trên nhãn. Không nên tự ý tăng liều vì nghĩ rằng rầy nhiều thì phải dùng thuốc thật mạnh.

Một yếu tố rất quan trọng là kỹ thuật phun. Rầy thường nằm ở mặt dưới lá và bên trong tán nên nếu chỉ phun ướt phần lá bên ngoài thì hiệu quả có thể không cao. Cần điều chỉnh hướng phun để thuốc tiếp xúc được cả mặt dưới lá, đọt non và những vị trí rầy đang tập trung.

Nếu phải xử lý nhiều lần, cần chú ý luân phiên các nhóm hoạt chất phù hợp, tránh sử dụng lặp đi lặp lại một nhóm thuốc trong thời gian dài.

Sau khi kiểm soát rầy cần chăm lại bộ lá

Khi mật số rầy đã được kiểm soát, nhà vườn không nên chỉ tập trung vào việc thúc cây ra đọt thật nhanh mà cần đánh giá lại toàn bộ tình trạng cây.

Những lá đã bị cháy nặng thường khó phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, mục tiêu quan trọng lúc này là bảo vệ phần lá còn khỏe và giúp những cơi đọt tiếp theo phát triển tốt.

Cần kiểm tra lại bộ rễ, độ ẩm đất và khả năng thoát nước. Nếu đất bị úng hoặc quá khô, cây có thể tiếp tục bị stress dù rầy đã được kiểm soát.

Dinh dưỡng cũng cần được cung cấp cân đối theo từng giai đoạn. Không nên thấy cây bị suy là bón phân quá mạnh để ép cây ra đọt. Khi bộ rễ khỏe, đất có độ ẩm phù hợp và dinh dưỡng được cung cấp hợp lý, cây sẽ có điều kiện phục hồi tốt hơn.

Trong thời gian cây ra cơi đọt mới, cần tiếp tục theo dõi sâu bệnh. Đây là thời điểm lá non còn mềm và dễ bị tấn công, vì vậy phòng sớm và kiểm tra thường xuyên luôn tốt hơn để sâu bệnh phát triển mạnh mới xử lý.

Chủ động phòng rầy để bảo vệ bộ lá sầu riêng

Quản lý rầy không nên chỉ thực hiện khi cây đã xuất hiện cháy lá. Nhà vườn cần chủ động theo dõi xuyên suốt quá trình phát triển của cây, đặc biệt là khi xuất hiện cơi đọt mới.

Một bộ tán thông thoáng, dinh dưỡng cân đối, đất có độ ẩm phù hợp và vườn được kiểm tra thường xuyên sẽ giúp hạn chế nhiều điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát triển.

Đặc biệt, nên tập trung kiểm tra mặt dưới lá, đọt non và bên trong tán, bởi đây là những vị trí rất dễ bị bỏ sót khi quan sát vườn.

Bảo vệ bộ lá là bảo vệ sức cây

Lá sầu riêng không chỉ có nhiệm vụ tạo màu xanh cho tán cây mà còn là nơi thực hiện quá trình quang hợp, giúp cây tạo và tích lũy nguồn dinh dưỡng cần thiết cho sinh trưởng.

Khi rầy gây hại kéo dài, bộ lá bị tổn thương, cây sẽ mất đi một phần khả năng quang hợp và phải tiêu tốn thêm nguồn lực để phục hồi. Nếu tình trạng này xảy ra liên tục qua nhiều cơi đọt, sức cây có thể bị ảnh hưởng rõ rệt.

Vì vậy, khi phát hiện lá có biểu hiện cháy, vàng hoặc khô bất thường, nhà vườn nên kiểm tra rầy càng sớm càng tốt, đồng thời đánh giá thêm các nguyên nhân khác để có hướng xử lý chính xác.

Rầy chích hút có thể gây tổn thương trên lá và đọt sầu riêng, đặc biệt khi mật số cao và cây đang trong giai đoạn phát triển cơi đọt. Lá bị hại có thể vàng, suy yếu, khô mép, cháy đầu lá hoặc giảm khả năng quang hợp.

Tuy nhiên, cháy lá là một triệu chứng có nhiều nguyên nhân, vì vậy nhà vườn không nên vội kết luận chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài. Cần kiểm tra trực tiếp mặt dưới lá, đọt non, mật số côn trùng, đồng thời xem xét tình trạng bộ rễ, nước tưới, dinh dưỡng và lịch sử sử dụng thuốc.

Quản lý rầy hiệu quả cần thực hiện đồng bộ từ kiểm tra vườn thường xuyên, giữ tán thông thoáng, chăm sóc cây cân đối đến xử lý đúng đối tượng và đúng kỹ thuật khi cần thiết. Khi bảo vệ tốt bộ lá và kiểm soát rầy ngay từ giai đoạn sớm, cây sầu riêng sẽ có điều kiện duy trì sức khỏe ổn định, phát triển cơi đọt khỏe và chuẩn bị tốt hơn cho các giai đoạn sinh trưởng tiếp theo.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689