NGUYÊN NHÂN KHIẾN ĐẤT TRỒNG NGÀY CÀNG BẠC MÀU, THOÁI HÓA

ĐẤT BẠC MÀU, THOÁI HÓA DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA TỰ NHIÊN

Đất luôn chịu tác động trực tiếp từ môi trường bên ngoài. Nhiệt độ, nắng nóng, gió, mưa và quá trình phong hóa diễn ra liên tục theo thời gian đều có thể làm thay đổi tính chất của đất.

Nắng nóng kéo dài làm đất mất ẩm

Vào những thời điểm nhiệt độ cao, nắng nóng kéo dài, lượng nước trong đất bị bốc hơi nhanh. Nếu đất không được che phủ và không được bổ sung nước hợp lý, độ ẩm giảm mạnh khiến đất trở nên khô cứng, thậm chí nứt nẻ.

Khi đất quá khô, bộ rễ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nước và dinh dưỡng. Đất bị chai cứng cũng làm rễ khó phát triển và lan rộng, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.

Không chỉ bộ rễ, hệ vi sinh vật có lợi trong đất cũng cần điều kiện độ ẩm phù hợp để hoạt động. Khi đất khô hạn kéo dài, hoạt động của hệ vi sinh vật có thể suy giảm, ảnh hưởng đến quá trình phân giải chất hữu cơ và chuyển hóa dinh dưỡng trong đất.

Mưa lớn gây xói mòn và rửa trôi

Nếu nắng nóng kéo dài gây mất nước thì mưa lớn kéo dài lại có thể gây xói mòn và rửa trôi đất.

Đặc biệt ở những khu vực đất dốc, nước mưa tạo thành dòng chảy mạnh trên bề mặt và cuốn theo lớp đất mặt. Đây là phần đất thường chứa nhiều chất hữu cơ, dinh dưỡng và có hoạt động sinh học quan trọng.

Khi lớp đất mặt bị mất đi qua nhiều mùa mưa, đất có thể ngày càng nghèo dinh dưỡng, khả năng giữ nước và giữ phân cũng giảm. Một phần dinh dưỡng dễ hòa tan còn có thể bị nước cuốn trôi hoặc di chuyển xuống tầng đất sâu, vượt khỏi vùng rễ hoạt động.

Vì vậy, việc bảo vệ lớp đất mặt bằng cây trồng, thảm cỏ hoặc vật liệu che phủ phù hợp là một trong những biện pháp cần thiết để hạn chế tác động của thời tiết.

CANH TÁC LIÊN TỤC KHIẾN ĐẤT NGÀY CÀNG SUY KIỆT

Trong mỗi vụ sản xuất, cây trồng đều lấy đi một lượng dinh dưỡng nhất định từ đất để phục vụ quá trình sinh trưởng, ra hoa và tạo năng suất.

Nếu cây được trồng liên tục trong thời gian dài nhưng lượng dinh dưỡng bị lấy đi không được bổ sung đầy đủ và cân đối, đất sẽ dần trở nên nghèo dinh dưỡng.

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến những khu đất canh tác lâu năm có dấu hiệu giảm độ phì nhiêu. Ban đầu, cây vẫn có thể phát triển bình thường nhờ lượng dinh dưỡng còn lại trong đất. Nhưng càng về sau, các vấn đề về rễ, dinh dưỡng và sinh trưởng có thể xuất hiện rõ hơn.

Nhiều nhà vườn khi thấy cây phát triển kém thường có xu hướng tăng lượng phân bón để kích thích cây. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân nằm ở nền đất thì việc chỉ tăng phân chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Khi cấu trúc đất đã bị suy giảm, khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng kém, cây có thể không sử dụng được lượng phân bón được cung cấp một cách hiệu quả. Điều này vừa làm tăng chi phí đầu tư vừa có nguy cơ làm đất tiếp tục mất cân bằng.

LẠM DỤNG PHÂN BÓN HÓA HỌC LÀM ĐẤT DỄ MẤT CÂN BẰNG

Phân bón cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức hoặc không cân đối trong thời gian dài có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng đất.

Khi một loại phân hoặc một nhóm dinh dưỡng được sử dụng liên tục với lượng cao trong khi các yếu tố khác không được bổ sung tương ứng, đất có thể mất cân bằng dinh dưỡng.

Một số loại phân khoáng, nếu sử dụng không hợp lý trong thời gian dài, có thể góp phần làm đất chua hơn. Khi pH đất giảm quá thấp, khả năng hấp thu một số chất dinh dưỡng của cây có thể bị ảnh hưởng và môi trường phát triển của bộ rễ cũng trở nên bất lợi.

Vì vậy, bà con không nên chỉ quan tâm đến việc “bón bao nhiêu phân” mà cần quan tâm đến bón loại gì, bón lúc nào, bón bao nhiêu và nền đất hiện tại đang như thế nào.

Nếu có điều kiện, nên kiểm tra pH và các chỉ tiêu đất định kỳ để có cơ sở điều chỉnh chương trình dinh dưỡng phù hợp.

LẠM DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG HỆ SINH VẬT ĐẤT

Trong đất tồn tại một hệ sinh thái rất đa dạng gồm nhiều nhóm vi sinh vật. Một số vi sinh vật có vai trò phân giải chất hữu cơ và tham gia vào quá trình chuyển hóa dinh dưỡng.

Khi thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng không đúng hướng dẫn, quá liều hoặc lặp lại quá thường xuyên, hệ sinh vật trong đất có thể bị ảnh hưởng.

Khi môi trường đất mất cân bằng, hoạt động của các nhóm vi sinh vật có lợi có thể suy giảm. Đây cũng là một trong những yếu tố khiến quá trình phân giải chất hữu cơ và chuyển hóa dinh dưỡng trong đất không còn thuận lợi như trước.

Do đó, quản lý sâu bệnh cần hướng đến việc sử dụng thuốc đúng đối tượng, đúng liều lượng, đúng thời điểm và kết hợp với các biện pháp canh tác phù hợp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hóa học.

THIẾU CHẤT HỮU CƠ KHIẾN ĐẤT MẤT DẦN ĐỘ TƠI XỐP

Chất hữu cơ là một thành phần quan trọng đối với chất lượng đất. Trong quá trình canh tác, nếu lượng chất hữu cơ được bổ sung thấp hơn lượng bị phân hủy và mất đi, hàm lượng hữu cơ trong đất sẽ giảm dần.

Khi đất thiếu chất hữu cơ, cấu trúc đất có thể trở nên kém ổn định, độ tơi xốp giảm và khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng cũng bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, việc chỉ tập trung cung cấp dinh dưỡng vô cơ mà bỏ qua việc bổ sung nguồn hữu cơ lâu dài có thể khiến đất ngày càng khó phục hồi.

Vì vậy, bên cạnh việc cung cấp dinh dưỡng cho cây, bà con cần chú trọng nuôi đất thông qua việc bổ sung nguồn hữu cơ phù hợp, kết hợp với quản lý nước và các biện pháp canh tác hợp lý.

THIẾU LỚP CHE PHỦ KHIẾN ĐẤT DỄ BỊ XÓI MÒN, KHÔ CỨNG

Đất trống là đất phải chịu tác động trực tiếp của nắng, mưa và gió.

Khi nắng nóng, bề mặt đất nhanh mất nước và tăng nhiệt. Khi mưa lớn, hạt mưa tác động trực tiếp lên bề mặt có thể làm đất bị đóng váng, tăng dòng chảy và nguy cơ rửa trôi. Khi gió mạnh, các hạt đất nhỏ cũng dễ bị cuốn đi.

Đặc biệt tại những khu vực đất dốc, nếu không có lớp thực vật bảo vệ, tình trạng xói mòn có thể diễn ra mạnh hơn.

Việc duy trì thảm cỏ phù hợp, tàn dư thực vật hoặc vật liệu hữu cơ che phủ sẽ giúp giảm tác động trực tiếp của thời tiết, giữ ẩm và bảo vệ lớp đất mặt.

Tuy nhiên, việc giữ cỏ cũng cần được quản lý hợp lý, tránh để cỏ cạnh tranh quá mức với cây trồng về nước và dinh dưỡng hoặc trở thành nơi trú ẩn của sâu bệnh.

THOÁT NƯỚC KÉM CŨNG LÀM ĐẤT SUY GIẢM CHẤT LƯỢNG

Bên cạnh thiếu nước, tình trạng dư thừa nước và ngập úng kéo dài cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đất và bộ rễ.

Khi đất bị ngập, các khoảng trống trong đất chứa nhiều nước hơn và lượng oxy cung cấp cho rễ bị giảm. Bộ rễ thiếu oxy sẽ hoạt động kém, khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng giảm.

Nếu vườn thường xuyên bị ngập úng, cấu trúc đất và hệ sinh vật trong đất cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, việc thiết kế mương rãnh và hệ thống thoát nước phù hợp là rất cần thiết, đặc biệt tại những vùng có lượng mưa lớn hoặc địa hình thấp.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ HẠN CHẾ ĐẤT BẠC MÀU, THOÁI HÓA?

Để duy trì độ màu mỡ và hạn chế đất bị thoái hóa, bà con cần kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ tập trung vào một giải pháp.

Bổ sung chất hữu cơ

Bổ sung nguồn chất hữu cơ phù hợp giúp cải thiện cấu trúc đất và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sinh học trong đất. Đây là việc cần được thực hiện thường xuyên trong quá trình canh tác.

Bón phân cân đối

Cần dựa vào nhu cầu dinh dưỡng của cây, giai đoạn sinh trưởng và tình trạng thực tế của đất để lựa chọn loại phân và lượng bón phù hợp. Tránh lạm dụng một nhóm dinh dưỡng trong thời gian dài.

Kiểm soát pH đất

Theo dõi pH giúp bà con đánh giá tình trạng đất và có hướng điều chỉnh phù hợp. Đối với đất có pH bất lợi, cần lựa chọn biện pháp cải tạo dựa trên đặc tính đất và nhu cầu của cây, tránh xử lý theo cảm tính.

Duy trì lớp che phủ

Không nên để đất trống trong thời gian dài. Có thể duy trì thảm cỏ phù hợp hoặc sử dụng vật liệu che phủ để giảm xói mòn, hạn chế bốc hơi nước và bảo vệ lớp đất mặt.

Quản lý nước

Cần đảm bảo đất có đủ ẩm nhưng không bị ngập úng kéo dài. Hệ thống tưới và thoát nước cần được thiết kế phù hợp với từng khu vực và điều kiện thời tiết.

Hạn chế làm đất và canh tác gây phá vỡ cấu trúc đất

Việc tác động quá mạnh hoặc thường xuyên lên đất có thể làm thay đổi cấu trúc tự nhiên. Vì vậy, cần lựa chọn phương pháp canh tác phù hợp, hạn chế nén chặt đất và bảo vệ môi trường vùng rễ.

Đất bạc màu và thoái hóa thường không xảy ra trong một thời gian ngắn mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động trong thời gian dài. Nắng nóng, mưa lớn, xói mòn, rửa trôi, canh tác liên tục, thiếu chất hữu cơ, bón phân không cân đối và quản lý đất chưa phù hợp đều có thể góp phần làm suy giảm chất lượng đất.

Khi đất suy yếu, bộ rễ cũng khó phát triển, khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng giảm, cây dễ sinh trưởng kém và chi phí chăm sóc ngày càng tăng.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung chăm sóc phần thân, lá và trái, bà con cần quan tâm nhiều hơn đến nền đất và vùng rễ. Duy trì đất tơi xốp, bổ sung chất hữu cơ, bón phân cân đối, quản lý pH, giữ thảm phủ và đảm bảo thoát nước tốt sẽ góp phần bảo vệ độ phì nhiêu của đất.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689