MỌT ĐỤC CÀNH HẠI SẦU RIÊNG:

MỌT ĐỤC CÀNH THƯỜNG TẤN CÔNG Ở ĐÂU?

Mọt đục cành có thể gây hại ở nhiều vị trí trên cây, nhưng thường được chú ý ở thân, cành chính, cháng ba giữa thân và cành, cũng như những cành nhỏ đang bị tổn thương hoặc suy yếu.

Một số loài thuộc chi Xyleborus có tập tính đục vào phần gỗ và tạo hệ thống đường hầm bên trong cây.

Trong đó, Xyleborus similis có thể tấn công phần gốc, thân và cành chính, tạo những đường đục nằm ở khu vực giữa phần gỗ và phần vỏ. Trong khi đó, Xyleborus fornicatus thường được ghi nhận trên cành và nhánh nhỏ, đặc biệt là những bộ phận đã bị tổn thương hoặc suy yếu.

Khi đã xâm nhập vào bên trong, mọt có thể tiếp tục tạo và mở rộng các đường đục, khiến việc phát hiện bằng mắt thường trở nên khó khăn hơn.

DẤU HIỆU ĐỂ NHẬN BIẾT MỌT ĐỤC CÀNH

Một trong những dấu hiệu đầu tiên bà con có thể quan sát là màu sắc của phần vỏ tại vị trí bị tấn công thay đổi.

Cành khỏe thường có màu sắc tương đối đồng đều, trong khi vị trí bị mọt gây hại có thể trở nên sẫm màu hơn và chuyển dần sang nâu hoặc nâu đen.

Nếu quan sát kỹ, bà con có thể nhìn thấy những lỗ đục rất nhỏ trên vỏ cành. Xung quanh lỗ đôi khi xuất hiện phần mùn gỗ được đẩy ra ngoài, có màu trắng ngà hoặc màu sáng.

Đây là dấu hiệu rất đáng chú ý. Khi thấy những lỗ nhỏ kèm mùn gỗ trên cành, đặc biệt ở khu vực cháng ba hoặc những cành đang suy yếu, bà con nên kiểm tra kỹ hơn để xác định có sự hiện diện của mọt hay không.

VÌ SAO MỌT ĐỤC CÀNH CÓ THỂ LÀM CÀNH CHẾT KHÔ?

Bên trong cành có hệ thống mô dẫn giúp vận chuyển nước và các chất khoáng từ rễ lên tán, đồng thời vận chuyển các sản phẩm quang hợp đến những bộ phận khác của cây.

Khi mọt tạo nhiều đường đục bên trong cành, mô gỗ có thể bị tổn thương. Nếu mức độ gây hại nghiêm trọng, quá trình vận chuyển nước và dinh dưỡng đến phần cành phía ngoài có thể bị ảnh hưởng.

Khi đó, phần cành phía trên vị trí bị hại có thể bắt đầu sinh trưởng kém, lá héo, sau đó khô dần. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, một cành bị mọt gây hại nặng có thể chết khô.

Đặc biệt, với những cành đang mang trái hoặc là cành khung quan trọng, việc mất cành không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cây mà còn làm giảm khả năng mang trái trong những vụ tiếp theo.

ĐƯỜNG ĐỤC CỦA MỌT CÓ THỂ TẠO VỊ TRÍ CHO TÁC NHÂN GÂY BỆNH XÂM NHẬP

Một vấn đề khác cần quan tâm là những đường đục do mọt tạo ra chính là những vết thương trên thân và cành.

Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều hoặc cây đang suy yếu, các vết thương này có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh xâm nhập.

Đối với sầu riêng, bà con đặc biệt quan tâm đến các bệnh liên quan đến Phytophthora, trong đó có những biểu hiện như xì mủ trên thân và cành.

Điều này không có nghĩa cứ có mọt là chắc chắn cây sẽ bị Phytophthora, nhưng sự xuất hiện đồng thời của vết thương, độ ẩm cao và nguồn bệnh có thể làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh.

Vì vậy, khi phát hiện mọt đục cành, bà con không nên chỉ tập trung vào việc diệt mọt mà cần kiểm tra luôn tình trạng vết thương và phần cành xung quanh.

NHỮNG CÀNH NÀO DỄ BỊ MỌT TẤN CÔNG?

Mọt đục cành thường được chú ý nhiều hơn trên những cành đã suy yếu, bị tổn thương hoặc có vấn đề về sinh trưởng.

Những cành già, cành bị sâu bệnh, cành bị xây xát hoặc những vị trí có vết thương cơ học có thể trở thành nơi thuận lợi để côn trùng xâm nhập.

Do đó, chăm sóc cây khỏe và hạn chế các vết thương không cần thiết cũng là một phần trong việc phòng ngừa mọt.

Sau khi cắt cành, bà con nên tạo vết cắt gọn bằng dụng cụ sạch và chú ý bảo vệ những vết cắt lớn trong điều kiện mưa ẩm.

KIỂM TRA CÂY THƯỜNG XUYÊN ĐỂ PHÁT HIỆN MỌT TỪ SỚM

Mọt đục cành thường khó phát hiện khi mật số còn thấp vì phần lớn hoạt động gây hại diễn ra bên trong mô gỗ.

Vì vậy, bà con nên hình thành thói quen kiểm tra định kỳ phần thân, cành chính và cháng ba.

Khi đi thăm vườn, không nên chỉ quan sát lá và đọt. Hãy chú ý những cành có màu vỏ bất thường, những điểm có lỗ nhỏ hoặc mùn gỗ và những cành có biểu hiện suy yếu không rõ nguyên nhân.

Phát hiện càng sớm thì việc xử lý càng thuận lợi. Nếu để cành bị mọt đục nặng, bên trong đã có nhiều đường hầm thì khả năng phục hồi của phần cành đó sẽ thấp hơn.

CÀNH BỊ MỌT GÂY HẠI NẶNG NÊN XỬ LÝ THẾ NÀO?

Đối với những cành đã bị mọt gây hại nặng, có biểu hiện suy yếu hoặc chết khô, bà con cần cân nhắc cắt bỏ phần cành bị hại để hạn chế nguồn gây hại tiếp tục tồn tại trong vườn.

Sau khi cắt, phần cành bị nhiễm cần được thu gom và xử lý phù hợp, không nên để lại dưới tán cây vì có thể tiếp tục trở thành nguồn lưu trú của côn trùng hoặc tác nhân gây bệnh.

Đối với những cành mới bị gây hại và còn khả năng phục hồi, có thể tiến hành xử lý theo hướng dẫn của sản phẩm bảo vệ thực vật phù hợp với đối tượng mọt.

Việc xử lý cần thực hiện càng sớm càng tốt, bởi nếu mọt đã tạo hệ thống đường đục sâu bên trong thì thuốc tiếp xúc bên ngoài sẽ khó tiếp cận toàn bộ vị trí gây hại.

CÓ THỂ DÙNG THUỐC ĐỂ PHÒNG VÀ TRỪ MỌT ĐỤC CÀNH

Khi vườn có nguy cơ cao hoặc đã phát hiện mọt xuất hiện với mật số đáng kể, bà con có thể sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được đăng ký cho đối tượng gây hại phù hợp.

Một số hoạt chất thuộc nhóm thuốc trừ sâu có thể được sử dụng trong quản lý mọt tùy theo sản phẩm và đăng ký cụ thể. Ví dụ, các hoạt chất như Cypermethrin hoặc Profenofos có thể xuất hiện trong một số chương trình quản lý côn trùng, nhưng bà con cần kiểm tra đúng nhãn của từng sản phẩm trước khi sử dụng cho sầu riêng.

Đặc biệt, không nên tự ý pha thuốc với nồng độ cao hơn khuyến cáo hoặc phối hợp nhiều hoạt chất chỉ vì nghĩ rằng mọt sống bên trong cành thì phải dùng thuốc thật mạnh.

Liều lượng, cách pha, cách phun và thời gian cách ly phải tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.

PHUN PHÒNG CẦN TẬP TRUNG VÀO THÂN, CÀNH

Khi thực hiện chương trình quản lý mọt, bà con cần chú ý rằng đối tượng gây hại nằm chủ yếu ở thân và cành, vì vậy không nên chỉ phun tập trung vào tán lá.

Dung dịch cần được phân bố phù hợp trên thân, cành và những vị trí thường xuất hiện mọt, đặc biệt là khu vực cháng ba.

Tuy nhiên, việc phun phòng cũng cần dựa vào nguy cơ thực tế của vườn. Không nên lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật nếu chưa có dấu hiệu hoặc nguy cơ rõ ràng.

Quản lý vườn tốt, giữ cây khỏe, vệ sinh cành bệnh và kiểm tra định kỳ vẫn là nền tảng để hạn chế mọt phát sinh.

NẾU VỊ TRÍ MỌT ĐỤC ĐÃ XÌ MỦ THÌ CẦN XỬ LÝ RIÊNG

Trong trường hợp bà con phát hiện vị trí mọt đục đồng thời xuất hiện xì mủ, không nên chỉ tập trung diệt mọt.

Cần kiểm tra kỹ phần vỏ và mô bên dưới để xác định tình trạng tổn thương, sau đó áp dụng biện pháp quản lý bệnh phù hợp.

Đặc biệt, với những bệnh liên quan đến Phytophthora, việc xử lý cần kết hợp giữa quản lý tác nhân gây bệnh và cải thiện điều kiện vùng rễ, nhất là thoát nước.

Nếu đất thường xuyên bị úng hoặc cây đang suy yếu, chỉ xử lý phần xì mủ bên ngoài sẽ khó giải quyết được toàn bộ vấn đề.

Mọt đục cành là đối tượng cần được phát hiện sớm trên cây sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và những vườn có nhiều cành suy yếu hoặc bị tổn thương.

Bà con nên thường xuyên kiểm tra thân, cành chính và cháng ba để phát hiện những dấu hiệu như vỏ cành sẫm màu, lỗ đục nhỏ và mùn gỗ màu trắng ngà. Khi thấy cành suy yếu bất thường, cần kiểm tra kỹ để tránh bỏ sót mọt bên trong.

Đối với cành bị hại nặng, cần nhanh chóng cắt bỏ và thu gom khỏi vườn. Với những trường hợp mật số mọt cao, có thể sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp theo đúng đăng ký và hướng dẫn trên nhãn.

Đặc biệt, bà con cần nhớ rằng đường đục của mọt không chỉ làm tổn thương cành mà còn tạo ra vết thương, làm tăng nguy cơ các tác nhân gây bệnh xâm nhập. Vì vậy, kiểm soát mọt đục cành cần được thực hiện song song với việc vệ sinh vườn, bảo vệ vết thương và quản lý tốt bệnh trên thân, cành.

Chủ động kiểm tra và xử lý từ khi mới xuất hiện sẽ giúp bà con hạn chế tình trạng cành chết khô, bảo vệ bộ khung cây và duy trì sức sinh trưởng ổn định cho vườn sầu riêng.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689