CẮT CÀNH SẦU RIÊNG

Trong quá trình chăm sóc sầu riêng, bộ tán quyết định rất nhiều đến khả năng sinh trưởng và mang trái của cây. Một cây có quá nhiều cành, cành mọc chồng chéo, cành vượt phát triển mạnh hoặc cành nằm sâu bên trong tán sẽ khiến ánh sáng khó lọt vào, không khí lưu thông kém và tạo ra những khu vực ẩm bí trong tán.

Vì vậy, cắt tỉa cành không đơn thuần là việc cắt bỏ những cành không cần thiết, mà là một phần trong quá trình xây dựng và duy trì bộ khung tán hợp lý cho cây sầu riêng. Tỉa đúng giúp cây phân bổ nguồn lực tốt hơn, tán thông thoáng hơn, thuận tiện chăm sóc và tạo điều kiện để cây phát triển ổn định qua từng giai đoạn.

Tuy nhiên, không phải cứ thấy cành là cắt. Cắt quá nhiều hoặc cắt không đúng thời điểm cũng có thể khiến cây mất nhiều lá, giảm khả năng quang hợp và phải mất thêm thời gian để phục hồi. Vì vậy, bà con cần xác định rõ cành nào nên giữ, cành nào cần loại bỏ và cắt vào thời điểm nào.

TẠI SAO CẦN CẮT TỈA CÀNH CHO SẦU RIÊNG?

Khi cây sầu riêng phát triển lâu năm, số lượng cành ngày càng tăng. Nếu không được quản lý, các cành có thể mọc đan xen, che khuất lẫn nhau, đặc biệt là những cành nằm sâu bên trong tán.

Những khu vực này thường nhận được ít ánh sáng và lưu thông không khí kém hơn phần ngoài tán. Khi gặp điều kiện mưa ẩm, lá và cành lâu khô, từ đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho một số tác nhân gây bệnh phát triển.

Cắt tỉa hợp lý giúp loại bỏ những phần không cần thiết, mở khoảng trống trong tán để ánh sáng và không khí lưu thông tốt hơn. Khi tán thông thoáng, việc kiểm tra sâu bệnh cũng dễ dàng hơn, đồng thời thuốc bảo vệ thực vật và các sản phẩm dinh dưỡng phun qua lá có điều kiện tiếp cận các vị trí cần thiết tốt hơn.

Đây cũng là lý do một bộ tán được quản lý tốt sẽ thuận lợi hơn rất nhiều trong suốt quá trình chăm sóc, từ nuôi đọt, tạo mầm đến ra hoa và nuôi trái.

CẮT TỈA GIÚP CÂY TẬP TRUNG DINH DƯỠNG VÀO NHỮNG CÀNH CÓ GIÁ TRỊ

Không phải tất cả các cành trên cây đều có vai trò giống nhau.

Một số cành có vị trí tốt, khỏe mạnh và có khả năng mang trái tốt thì cần được giữ lại. Ngược lại, những cành yếu, cành khô, cành sâu bệnh hoặc cành mọc sai vị trí có thể tiêu tốn nguồn lực của cây nhưng giá trị mang lại không cao.

Khi loại bỏ những phần không cần thiết, cây có điều kiện phân bổ nguồn nước và dinh dưỡng cho những bộ phận còn lại hiệu quả hơn.

Đặc biệt với cây đang mang trái, việc duy trì một bộ tán hợp lý sẽ giúp cây tập trung nguồn lực cho những cành mang trái khỏe thay vì phải duy trì quá nhiều cành vô hiệu.

Tuy nhiên, bà con cũng cần hiểu rằng cắt cành không đồng nghĩa với việc cây sẽ lập tức ra nhiều đọt mới. Khả năng bật đọt sau khi cắt còn phụ thuộc vào sức cây, bộ rễ, dinh dưỡng, nước và thời điểm thực hiện.

CẮT TỈA CÒN GIÚP TẠO KHUNG TÁN NGAY TỪ KHI CÂY CÒN NHỎ

Việc tạo tán nên bắt đầu từ giai đoạn cây còn nhỏ thay vì chờ đến khi cây trưởng thành mới bắt đầu chỉnh sửa.

Trong giai đoạn cây con, bà con nên lựa chọn những cành khỏe, phân bố tương đối đều quanh thân để hình thành bộ khung chính. Những cành mọc quá thấp, mọc chen chúc hoặc sai vị trí có thể được loại bỏ từng bước.

Tuy nhiên, cây con vẫn cần một lượng lá nhất định để quang hợp và phát triển bộ rễ. Vì vậy, không nên cắt quá mạnh trong một lần.

Mục tiêu ở giai đoạn này là tạo bộ khung từ từ, để cây phát triển cân đối mà không bị mất quá nhiều diện tích lá.

CÀNH VƯỢT LÀ GÌ VÀ VÌ SAO CẦN QUẢN LÝ?

Trong quá trình phát triển, sầu riêng có thể xuất hiện những cành vượt phát triển mạnh theo hướng vươn lên, có xu hướng cạnh tranh với cành khung chính.

Nếu để cành vượt phát triển lâu, nó có thể tiếp tục phân nhánh và hình thành thêm nhiều nhánh phụ. Sau vài năm, bộ khung trở nên phức tạp, thậm chí khó xác định đâu là thân chính và đâu là những nhánh phát triển thay thế.

Cành vượt cũng thường có tốc độ sinh trưởng mạnh và có thể cạnh tranh nguồn lực với những cành đang được định hướng làm cành khung hoặc cành mang trái.

Vì vậy, việc phát hiện và xử lý cành vượt từ sớm sẽ dễ dàng hơn nhiều so với chờ đến khi cành đã phát triển lớn.

NÊN GIỮ NHỮNG CÀNH NÀO TRÊN CÂY?

Khi cắt tỉa, bà con cần ưu tiên giữ những cành khỏe, có vị trí hợp lý và có khả năng trở thành cành mang trái.

Những cành quả, tức những cành có khả năng mang trái tốt, cần được duy trì để làm bộ khung sản xuất cho cây.

Ngược lại, những cành khô, cành sâu bệnh, cành bị tổn thương nặng, cành mọc quá sát nhau hoặc nằm ở vị trí khiến tán bị bí có thể được cân nhắc loại bỏ.

Không nên chỉ nhìn vào kích thước cành để quyết định giữ hay bỏ. Một cành lớn nhưng mọc sai vị trí vẫn có thể cần loại bỏ, trong khi một cành nhỏ nhưng nằm ở vị trí phù hợp lại có giá trị đối với việc xây dựng bộ tán.

CẮT TỈA Ở GIAI ĐOẠN CÂY CON

Ở giai đoạn cây còn nhỏ, việc cắt tỉa chủ yếu nhằm định hình bộ khung và tạo tán.

Bà con nên loại bỏ những cành mọc sai vị trí, cành quá thấp hoặc những nhánh cạnh tranh trực tiếp với thân chính. Các cành được giữ lại nên có sự phân bố tương đối hợp lý để sau này hình thành bộ tán cân đối.

Giai đoạn này không nên nóng vội. Nếu cắt quá nhiều cành cùng lúc, cây sẽ mất một lượng lớn lá đang phục vụ quang hợp và phải mất thời gian để phục hồi.

Bên cạnh việc tạo tán, cần đảm bảo cây được cung cấp nước và dinh dưỡng phù hợp để bộ rễ phát triển khỏe. Khi rễ và tán phát triển đồng đều, cây sẽ có nền tảng tốt hơn cho những năm tiếp theo.

KHI CÂY TRƯỞNG THÀNH, MỤC TIÊU CHÍNH LÀ DUY TRÌ ĐỘ THÔNG THOÁNG

Khi cây đã phát triển hoàn thiện về bộ khung, cành nhánh và bộ lá, việc cắt tỉa không còn tập trung quá nhiều vào việc tạo hình ban đầu mà chuyển sang duy trì bộ tán hợp lý.

Lúc này, bà con cần chú ý những cành mọc chồng chéo, cành nằm quá sâu bên trong, cành khô, cành sâu bệnh và những cành làm tán trở nên quá dày.

Một bộ tán tốt không nhất thiết phải thật thưa. Cây vẫn cần đủ lá để quang hợp và nuôi trái. Điều quan trọng là tán phải có sự phân bố hợp lý, hạn chế những vùng quá rậm và thiếu ánh sáng.

SAU THU HOẠCH LÀ THỜI ĐIỂM QUAN TRỌNG ĐỂ CẮT TỈA

Sau khi thu hoạch, cây bước vào giai đoạn phục hồi. Đây là một trong những thời điểm bà con có thể tiến hành vệ sinh và chỉnh sửa lại bộ tán.

Những cành đã già yếu, cành bị sâu bệnh, cành khô hoặc cành không còn hiệu quả có thể được loại bỏ. Đồng thời, bà con có thể xử lý những cành vượt và những vị trí khiến tán bị che quá nhiều.

Việc cắt tỉa sau thu hoạch giúp cây có bộ tán thông thoáng hơn trước khi bước vào đợt sinh trưởng mới.

Tuy nhiên, sau khi cắt cần chú ý chăm sóc cây và bộ rễ để cây có đủ điều kiện phục hồi. Không nên cắt quá mạnh rồi đồng thời thúc cây bằng lượng dinh dưỡng cao khi cây chưa ổn định.

CÂY GIÀ CẦN CẮT TỈA NHƯNG KHÔNG NÊN CẮT MỘT LẦN QUÁ NHIỀU

Đối với cây sầu riêng già, bộ rễ và khả năng sinh trưởng thường không còn mạnh như cây đang ở giai đoạn sung sức. Những cây này có thể có nhiều cành già, cành yếu và bộ tán dày.

Việc cắt bỏ những phần không còn hiệu quả sẽ giúp giảm bớt gánh nặng duy trì cho cây. Tuy nhiên, vì cây già có khả năng phục hồi chậm hơn nên việc cắt tỉa cần được thực hiện có tính toán.

Không nên cắt bỏ quá nhiều cành và lá trong cùng một thời điểm. Tốt hơn là chia thành từng đợt, theo dõi phản ứng của cây rồi tiếp tục điều chỉnh.

KHÔNG NÊN CẮT TỈA QUÁ MẠNH TRƯỚC GIAI ĐOẠN TẠO MẦM

Đây là điểm bà con cần đặc biệt chú ý.

Nếu cắt quá nhiều cành và lá ngay trước giai đoạn xử lý tạo mầm, cây có thể phải ưu tiên phục hồi sinh trưởng thay vì tập trung cho quá trình sinh sản.

Khi cây bị mất quá nhiều diện tích lá, khả năng quang hợp và tích lũy carbohydrate cũng bị ảnh hưởng. Đồng thời, cây có thể phát sinh đợt đọt mới để bù lại phần tán đã mất, khiến việc điều khiển ra hoa trở nên khó khăn hơn.

Vì vậy, nếu chuẩn bị bước vào giai đoạn tạo mầm, bà con nên hoàn thành việc chỉnh sửa tán từ trước và tránh cắt mạnh sát thời điểm xử lý.

CẮT TỈA BAO NHIÊU LÀ PHÙ HỢP?

Không có một con số cố định áp dụng cho mọi cây sầu riêng. Mức độ cắt tỉa phụ thuộc vào tuổi cây, sức cây, độ dày của tán và mục đích chăm sóc.

Với cây còn nhỏ, có thể thực hiện từng bước để định hình bộ khung. Với cây trưởng thành, chủ yếu là duy trì độ thông thoáng và loại bỏ những cành không cần thiết.

Việc cắt khoảng 1–2 cành mỗi lần trong những đợt chỉnh sửa định kỳ có thể phù hợp với một số cây, nhưng bà con vẫn cần căn cứ vào thực tế thay vì áp dụng máy móc.

Nguyên tắc quan trọng nhất là cắt vừa đủ, giữ lại bộ lá cần thiết và tránh làm cây mất cân bằng quá đột ngột.

SAU KHI CẮT CẦN CHÚ Ý GÌ?

Sau khi cắt, những vết cắt lớn trên cành hoặc thân cần được quan tâm, đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm. Các vết thương cơ học có thể trở thành vị trí thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh xâm nhập.

Bà con nên sử dụng dụng cụ cắt sạch, sắc bén để tạo vết cắt gọn. Với những vết cắt lớn, có thể áp dụng biện pháp bảo vệ vết cắt phù hợp theo quy trình chăm sóc của vườn.

Những cành bị bệnh sau khi cắt cần được đưa ra khỏi vườn và xử lý phù hợp, không nên để lại dưới tán cây.

Cắt tỉa cành là một phần quan trọng trong quá trình xây dựng và quản lý vườn sầu riêng. Làm đúng giúp cây có bộ khung hợp lý, tán thông thoáng, ánh sáng và không khí phân bố tốt hơn, đồng thời thuận tiện hơn trong việc chăm sóc, phun thuốc, bổ sung dinh dưỡng và quản lý sâu bệnh.

Ngay từ khi cây còn nhỏ, bà con nên từng bước định hình thân chính và các cành khung. Khi cây trưởng thành, tập trung duy trì tán thông thoáng, loại bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc sai vị trí và kiểm soát cành vượt.

Đặc biệt, sau thu hoạch là thời điểm thích hợp để chỉnh sửa lại bộ tán, chuẩn bị cho cây bước vào chu kỳ sinh trưởng tiếp theo. Tuy nhiên, không nên cắt quá mạnh trong một lần, nhất là đối với cây yếu, cây già hoặc cây chuẩn bị bước vào giai đoạn tạo mầm.

Một bộ tán tốt không phải là bộ tán có càng ít cành càng tốt, mà là bộ tán có cành được phân bố hợp lý, đủ lá để quang hợp và đủ thông thoáng để cây sinh trưởng, ra hoa và nuôi trái ổn định.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689