TẠI SAO SẦU RIÊNG GẦN LÀM TRÁI KHÔNG NÊN BÓN ĐẠM CAO

ĐẠM CÓ VAI TRÒ GÌ ĐỐI VỚI CÂY SẦU RIÊNG?

Nitơ là một trong những nguyên tố đa lượng thiết yếu đối với thực vật. Nó tham gia vào cấu tạo amino acid, protein, enzyme, chlorophyll và nhiều hợp chất có vai trò quan trọng trong hoạt động sống của cây.

Khi cây được cung cấp đủ nitơ, quá trình hình thành lá và chồi diễn ra thuận lợi hơn. Bộ lá phát triển tốt cũng giúp cây tăng khả năng quang hợp, từ đó tạo ra carbohydrate phục vụ cho nhiều hoạt động sinh trưởng.

Chính vì vậy, đạm không phải là “chất xấu” đối với sầu riêng. Ngược lại, thiếu đạm, cây có thể sinh trưởng kém, lá nhạt màu, kích thước lá giảm và khả năng duy trì tán lá bị ảnh hưởng.

Vấn đề nằm ở liều lượng và thời điểm.

Trong giai đoạn cây cần phát triển cành lá, đạm là dưỡng chất rất quan trọng. Nhưng khi cây đã bước sang giai đoạn ra hoa, đậu trái và nuôi trái, việc tiếp tục thúc sinh trưởng quá mạnh có thể tạo ra sự cạnh tranh giữa sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh sản.

VÌ SAO ĐẠM CAO CÓ THỂ LÀM CÂY TIẾP TỤC RA ĐỌT?

Cây luôn phải phân bổ nguồn nước, khoáng dinh dưỡng và sản phẩm quang hợp cho nhiều cơ quan khác nhau. Chồi non là một trong những cơ quan có nhu cầu dinh dưỡng cao vì tại đây đang diễn ra quá trình phân chia và giãn tế bào rất mạnh.

Khi nguồn nitơ dễ sử dụng dồi dào, cây có điều kiện thuận lợi để duy trì sinh trưởng sinh dưỡng. Nếu kết hợp với lượng nước đầy đủ, nhiệt độ phù hợp và bộ rễ hoạt động mạnh, cơi đọt có thể tiếp tục phát triển.

Đây chính là lý do một số vườn sau khi đậu trái lại xuất hiện đọt non mạnh. Nhà vườn nhìn thấy cây xanh tốt nên có thể nghĩ rằng cây đang khỏe, nhưng nếu cơi đọt phát triển quá mạnh trong thời điểm trái còn nhỏ thì cần xem xét lại sự cân đối dinh dưỡng.

Không phải cứ có đọt là cây sẽ mất trái. Nhưng nếu cây liên tục bung đọt mạnh, sự cạnh tranh về nguồn lực có thể trở thành một vấn đề, đặc biệt trên cây mang nhiều trái hoặc bộ rễ chưa đủ khỏe.

CƠI ĐỌT MẠNH CÓ THỂ CẠNH TRANH VỚI TRÁI NON

Trái non sau khi đậu cũng là một cơ quan có nhu cầu sử dụng carbohydrate, nước và khoáng dinh dưỡng. Trong những giai đoạn đầu, cây phải duy trì đồng thời bộ lá, cành, rễ và trái.

Nếu một cơi đọt mới phát triển mạnh, phần sinh trưởng này cũng cần một lượng lớn nguồn lực để hình thành lá và mô non.

Điều này không có nghĩa cây sẽ tự động “chọn đọt bỏ trái”. Tuy nhiên, khả năng giữ trái của cây phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lượng hoa đã thụ phấn, sức cây, bộ lá, rễ, lượng trái mang trên cây, điều kiện nước và dinh dưỡng.

Với những cây vốn đang mang lượng trái lớn, lại tiếp tục được thúc sinh trưởng mạnh, áp lực phân bổ nguồn lực sẽ cao hơn.

Do đó, trong giai đoạn sau đậu trái, mục tiêu của nhà vườn không nên chỉ là làm cho cây thật xanh và thật sung, mà cần hướng đến duy trì bộ lá khỏe, ổn định sinh trưởng và cung cấp dinh dưỡng cân đối cho quá trình nuôi trái.

BÓN ĐẠM CAO GẦN LÀM TRÁI CÓ THỂ KHIẾN CƠI LÁ KHÓ GIÀ

Một tình trạng nhà vườn thường gặp là cây liên tục ra cơi lá mới, nhưng lá lâu chuyển sang trạng thái trưởng thành. Khi đó, cây dường như luôn trong tình trạng “đang chạy đọt”.

Cơi lá non có hoạt động trao đổi chất rất mạnh. Trong giai đoạn đầu, lá chưa đạt đầy đủ khả năng quang hợp như lá trưởng thành. Vì vậy, cây phải sử dụng một phần nguồn lực dự trữ để nuôi cơi lá cho đến khi lá phát triển hoàn chỉnh.

Nếu cây cứ liên tục phát triển cơi mới, quá trình ổn định tán lá sẽ kéo dài.

Đặc biệt, khi nhà vườn vừa muốn cây nuôi trái vừa muốn cây bung thêm cơi lá để “lấy sức”, việc quản lý sẽ trở nên khó khăn hơn.

Ở giai đoạn này, điều cần thiết là đánh giá tuổi lá hiện tại và mức độ sinh trưởng của cây thay vì chỉ nhìn màu xanh của lá để quyết định bón thêm đạm.

ĐẠM CAO KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI TRÁI LỚN NHANH

Đây là điểm rất đáng lưu ý.

Khi nhìn thấy cây mang trái, nhiều nhà vườn nghĩ rằng muốn trái lớn nhanh thì phải tăng phân đạm. Nhưng quá trình tăng kích thước trái không chỉ phụ thuộc vào nitơ.

Sự phát triển của trái liên quan đến carbohydrate do lá tạo ra, nước, kali, canxi, magie, lân, các nguyên tố vi lượng và trạng thái sinh lý của toàn cây.

Nếu chỉ tập trung vào đạm, cây có thể phát triển sinh khối lá và chồi mạnh nhưng chưa chắc chuyển hóa nguồn lực theo hướng mà nhà vườn mong muốn.

Trong khi đó, một chế độ dinh dưỡng cân đối giúp cây duy trì hoạt động quang hợp và phân bổ nguồn lực phù hợp hơn cho quá trình phát triển trái.

KALI CÓ VAI TRÒ QUAN TRỌNG TRONG QUÁ TRÌNH NUÔI TRÁI NHƯNG CŨNG KHÔNG NÊN LẠM DỤNG

Khi nói đến giai đoạn nuôi trái, nhiều người chuyển từ “bón nhiều đạm” sang “bón thật nhiều kali”. Đây cũng không phải cách tiếp cận phù hợp.

Kali là dưỡng chất thiết yếu, tham gia vào điều hòa áp suất thẩm thấu, cân bằng nước, hoạt hóa nhiều enzyme và nhiều quá trình liên quan đến vận chuyển chất trong cây.

Nhu cầu kali của cây thay đổi theo giai đoạn và mức độ mang trái. Tuy nhiên, bổ sung kali quá mức trong thời gian dài không có nghĩa là trái sẽ lớn nhanh tương ứng.

Trong đất, sự cân đối giữa các cation cũng rất quan trọng. Lượng kali quá cao có thể tạo sự cạnh tranh với các cation khác như magie và canxi trong quá trình hấp thu.

Vì vậy, mục tiêu vẫn là cân đối, chứ không phải chuyển từ dư đạm sang dư kali.

CANXI, MAGIE VÀ VI LƯỢNG CŨNG CẦN ĐƯỢC NHÌN TRONG MỘT HỆ THỐNG

Khi cây mang trái, nhà vườn thường tập trung vào N-P-K mà quên mất các nguyên tố trung lượng và vi lượng.

Canxi có vai trò quan trọng đối với thành tế bào và cấu trúc mô. Magie là thành phần trung tâm của phân tử chlorophyll, có vai trò trực tiếp đối với quá trình quang hợp. Các nguyên tố vi lượng như bo, kẽm, mangan, sắt và đồng cũng tham gia vào nhiều enzyme và quá trình sinh lý khác nhau.

Tuy nhiên, mỗi nguyên tố chỉ cần ở một mức nhất định. Vi lượng là nhóm chất đặc biệt cần thận trọng vì khoảng cách giữa thiếu và dư có thể không lớn như nhóm đa lượng.

Vì vậy, thay vì liên tục bổ sung tất cả các loại dưỡng chất, nhà vườn nên dựa vào phân tích đất, lá nếu có điều kiện, biểu hiện của cây và lịch sử chăm sóc để điều chỉnh.

SAU KHI ĐẬU TRÁI, CÓ NÊN BÓN ĐẠM KHÔNG?

Câu trả lời là có thể cần, nhưng không thể đưa ra một lượng cố định cho tất cả các vườn.

Cây vẫn cần nitơ để duy trì bộ lá và các hoạt động sinh trưởng. Nếu cắt đạm hoàn toàn trong thời gian dài, cây có thể suy giảm sinh trưởng và khả năng duy trì tán.

Điều cần tránh là cung cấp nitơ quá mức so với nhu cầu thực tế.

Một cây mang ít trái, bộ lá yếu và có dấu hiệu thiếu đạm sẽ khác hoàn toàn với một cây đang rất sung, lá xanh đậm và liên tục bung đọt.

Do đó, công thức dinh dưỡng nên được điều chỉnh theo tình trạng thực tế.

NHỮNG VƯỜN ĐẤT GIÀU ĐẠM CÀNG CẦN CHÚ Ý

Không phải toàn bộ lượng nitơ trong đất đều đến từ một lần bón phân. Đất có thể tiếp tục cung cấp nitơ từ quá trình phân giải chất hữu cơ, phân chuồng, phân hữu cơ, tàn dư thực vật và các nguồn phân bón trước đó.

Trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp, quá trình khoáng hóa chất hữu cơ có thể giải phóng nitơ dạng cây có thể sử dụng.

Vì vậy, nếu nhà vườn đã sử dụng nhiều nguồn hữu cơ giàu đạm cộng với phân vô cơ, việc tiếp tục bổ sung thêm đạm mà không đánh giá tình trạng cây có thể làm tổng lượng nitơ cung cấp vượt quá nhu cầu.

Đây là lý do quản lý dinh dưỡng cần nhìn cả hệ thống chứ không chỉ nhìn một bao phân.

MƯA NHIỀU CŨNG CÓ THỂ LÀM THAY ĐỔI CÁCH QUẢN LÝ ĐẠM

Nitơ trong đất có nhiều dạng và có thể bị biến đổi hoặc thất thoát thông qua các quá trình khác nhau. Mưa lớn và đất thoát nước kém có thể làm thay đổi môi trường rễ, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và hấp thu dinh dưỡng.

Sau mưa, nhà vườn không nên mặc định rằng “phân đã bị rửa trôi nên phải bón lại ngay”.

Cần kiểm tra tình trạng đất, cây và lượng phân đã sử dụng trước đó. Nếu đất vẫn còn nguồn dinh dưỡng, việc bón thêm có thể khiến cây dư dinh dưỡng thay vì giải quyết vấn đề.

Đặc biệt, khi cây đang ở giai đoạn gần làm trái, việc thúc đọt sau mưa có thể khiến cây tiếp tục sinh trưởng mạnh.

LÀM SAO ĐỂ BIẾT CÂY ĐANG BỊ THÚC ĐỌT QUÁ MẠNH?

Nhà vườn có thể theo dõi một số dấu hiệu thực tế.

Cây liên tục phát sinh chồi mới, khoảng cách giữa các cơi ngắn, lá mới phát triển mạnh, màu lá xanh đậm và cơi lá kéo dài là những dấu hiệu cho thấy cây đang có sức sinh trưởng dinh dưỡng cao.

Nếu tình trạng này xuất hiện trong giai đoạn cây đang giữ trái, cần xem lại lượng nước và dinh dưỡng đã cung cấp.

Không nên chỉ nhìn vào một dấu hiệu để kết luận. Cần kết hợp quan sát tán cây, đất, rễ, lượng trái và thời tiết.

KHI CÂY ĐANG MANG TRÁI, BỘ LÁ LÀ “NHÀ MÁY” CẦN ĐƯỢC GIỮ ỔN ĐỊNH

Một cây sầu riêng nuôi trái tốt không nhất thiết phải liên tục ra lá mới.

Trong nhiều trường hợp, bộ lá trưởng thành, khỏe mạnh và duy trì được hoạt động quang hợp ổn định quan trọng hơn việc liên tục tạo thêm cơi lá.

Lá trưởng thành giúp cây tạo carbohydrate thông qua quang hợp. Những sản phẩm này sau đó được phân phối đến nhiều cơ quan khác nhau, trong đó có trái.

Vì vậy, chăm cây giai đoạn nuôi trái nên hướng đến việc giữ bộ lá khỏe, hạn chế mất lá, kiểm soát sâu bệnh và tránh để cây bị stress quá mức.

Nếu bộ lá bị tổn thương hoặc rụng mạnh, khả năng cung cấp carbohydrate cho trái cũng có thể bị ảnh hưởng.

Đạm là dưỡng chất thiết yếu và không thể thiếu đối với cây sầu riêng. Nhưng trong giai đoạn gần làm trái hoặc đang nuôi trái, việc sử dụng đạm ở mức quá cao có thể khiến cây tiếp tục ưu tiên sinh trưởng chồi lá, làm cơi lá phát triển mạnh và tăng sự cạnh tranh nguồn lực trong cây.

Điều này không có nghĩa nhà vườn phải cắt hoàn toàn đạm. Mục tiêu đúng là kiểm soát lượng đạm phù hợp với sức cây và cân đối với các dưỡng chất khác.

Một cây sầu riêng đang mang trái cần một bộ lá trưởng thành khỏe mạnh, bộ rễ hoạt động ổn định, đất thông thoáng, nước được quản lý hợp lý và chế độ dinh dưỡng cân đối. Khi những yếu tố này được đảm bảo, cây có điều kiện tốt hơn để duy trì trái và phát triển trái theo đúng tiềm năng.

Vì vậy, thay vì đặt câu hỏi “bón thêm bao nhiêu đạm để trái lớn?”, nhà vườn nên bắt đầu bằng câu hỏi “cây hiện tại đang thiếu, đủ hay dư sinh trưởng?”. Xác định đúng trạng thái của cây rồi mới điều chỉnh dinh dưỡng sẽ an toàn và hiệu quả hơn nhiều so với việc liên tục tăng lượng phân.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689